'गाँस, वास र जिन्दगी' जीत बरालको एक यस्तो संस्मरणसङ्ग्रह हो जहाँ गरिवी कराउँदैन, बरु पहाडझैँ चुप्प लागेर मानिसलाई थिचिरहन्छ । हामी अलि पहिलेका आम नेपालीको जिन्दगीले भोगेजस्तै जस्तै यहाँ पनि एक बहुविवाहित र क्रूर बाबु छ, एउटी प्रताडित र बेसहारा आमा छिन्, एउटी आधा जलेकी बहिनी छे, एउटा मरेको बाख्रो छ, अति सामान्य र निर्वाह पनि हुन नसक्ने कृषि छ । अनि यस्तै परिवेशको एउटा घरभित्र हुर्केको एउटा अबोध र फुच्चे बालकले जिन्दगीलाई जसरी हेर्यो र जसरी अवसरको घामसँगै सङ्घर्षको छाया पनि आउँछ भन्ने दर्शनमा विश्वास गरेर हात खुट्टा चलायो; त्यही सङ्घर्षले उसलाई पहाडको भोको पेटदेखि अमेरिकाको विद्यावारिधिसम्म पुऱ्याएको छ । उसको जीवनदर्शन नै छ- भाग्य आकाशबाट झर्दैन, भुँइबाटै खन्नुपर्छ ।
यो पुस्तकबाट प्रेरणा लिने कसैले पनि आफूलाई दुःखी ठानिरहनु पर्दैन किनकि सम्भावनाको ढोका कहिल्यै पनि पूरै बन्द हुनै सक्तैन । रात जतिसुकै लामो भए पनि बिहानी त हुन्छै हुन्छ । तपाईंको आँसुभित्र पनि शक्ति नै हुन्छ, तर त्यस शक्तिलाई सर्वप्रथम तपाईंले नै चिन्नुपर्छ। यो किताबको मूल सन्देश नै जिन्दगीको यही उज्यालोलाई प्रकाशमा ल्याउनु हो जसले तपाईंलाई पनि आलोकित पार्न सक्नेछ ।
- प्रतीक ढकाल